Zapalenie jamy ustnej – co stosować i jak leczyć?

Leczenie zapalenia jamy ustnej jest ściśle uzależnione od czynnika wywołującego bolesne objawy. A stany zapalne toczące się w jamie ustnej mają bardzo różne przyczyny. W znacznej większości wynikają z zaniedbań higienicznych, a wówczas terapia jest relatywnie prosta i polega na usunięciu nadmiaru płytki bakteryjnej czy wyleczeniu próchnicy. Jednak u części pacjentów takie objawy wskazują na zupełnie inne problemy zdrowotne – infekcje o różnej etiologii, awitaminozę, alergie, zaburzenia hormonalne, a nawet choroby nowotworowe, co wymaga podjęcia specjalistycznych metod terapeutycznych.

Zapalenie jamy ustnej – leczenie musi zacząć się od diagnozy

Leczenie zapalenia jamy ustnej, w tym wirusowe zapalenie gardła musi rozpocząć się od prawidłowego rozpoznania etiologii choroby, bo podrażnienie błony śluzowej wywołują bardzo odmienne bodźce, zarówno pochodzące z zewnątrz organizmu, jak i z jego wnętrza.

Bardzo często ból w obrębie jamy ustnej jest wynikiem zaniedbań higienicznych. Nagromadzona w szyjce zębowej płytka bakteryjna stanowi doskonałe siedlisko dla chorobotwórczych drobnoustrojów, które w wyniku namnażania się wywołują lokalny stan zapalny. Inną przyczyną jego powstania są uszkodzenia mechaniczne, będące wynikiem zbyt mocnego szczotkowania zębów, noszenia protez i aparatów dentystycznych czy równie dobrze zwykłego, przypadkowego nadgryzienia dziąsła.

Dolegliwości, takie jak swędzenie, pieczenie i ból, mogą pochodzić również z wykwitów. Nadżerki, owrzodzenia, afty często są objawem choroby zakaźnej o podłożu wirusowym, bakteryjnym lub grzybiczym. Afty są wciąż zagadką dla naukowców. Według stomatologów przyczyna ich powstawania jest wielopłaszczyznowa i dotyczy higieny jamy ustnej, zdolności obronnych układu immunologicznego, diety, a nawet gospodarki hormonalnej, aczkolwiek nie ma jednej teorii, która jednoznacznie wskazałaby ich patogenezę.

Zmiany zapalne organizmu, także te pochodzące z jamy ustnej, mogą wskazywać na poważne choroby toczące się w którymś narządzie bądź całym ustroju. Niejednokrotnie zdarza się, że przy leczeniu zapalenia jamy ustnej pojawia się diagnoza o:

  • zakaźnych infekcjach wirusowych, jak odra, różyczka, płonica czy ospa wietrzna;
  • chorobach autoimmunologicznych, jak HIV czy białaczka;
  • chorobach naczyń krwionośnych, jak zespół Behceta;
  • chorobach wenerycznych;
  • chorobach nowotworowych;
  • schorzeniach reumatycznych, jak toczeń rumieniowaty lub zespół Sweeta;
  • zaburzeniach układu pokarmowego;
  • awitaminozie;
  • cukrzycy;
  • alergii.

Zapalenie jamy ustnej – leczenie przyczynowe

Powodzenie leczenia zapalenia jamy ustnej zależy od szybkiego rozpoznania czynnika etiologicznego, które umożliwia wdrożenie leków przyczynowych. Dlatego też pierwszym krokiem jest wykluczenie chorób ogólnoustrojowych, objawiających się właśnie stanem zapalnym jamy ustnej. Jeśli odpowiednio szybko zdiagnozuje się cukrzycę, choroby przewodu pokarmowego lub na przykład niedobór witaminowy, po czym wdroży odpowiednią terapię, podrażnienia błony śluzowej powinny minąć pod wpływem przyjmowanych medykamentów.

Leczenie grzybiczego zapalenia jamy ustnej, powstałego w wyniku nagromadzenia się chorobotwórczych grzybów w zalegającej płytce nazębnej, polega na podjęciu leczenia stomatologicznego i zastosowaniu preparatów przeciwgrzybiczych. Analogicznie postępuje się w przypadku pojawienia się zakażenia bakteryjnego, z tą różnicą, że poza wyleczeniem zębów i dziąseł często konieczne jest podanie antybiotyku. Z kolei leczenie wirusowego zapalenia jamy ustnej, choroby związanej z infekcją wywołaną wirusem Herpes simplex (HSV), wymaga podania doustnych preparatów antywirusowych. Środki, takie jak acyklowir, całkowicie hamują replikację HSV. Warto zaznaczyć, że to wyjątek, bo większość znanych dziś wirusów jest lekoodporna.

Zapalenie jamy ustnej – leczenie objawowe

W leczeniu zapalenia jamy ustnej bardzo ważne jest zarówno zwalczanie przyczyny infekcji, jak i łagodzenie jej objawów. Minimalizowanie bólu i innych dolegliwości polega w głównej mierze na stosowaniu preparatów dostępnych bez recepty. Na ogół zaleca się płukanie jamy ustnej roztworami aptecznymi na bazie diklofenaku bądź chlorowodorku benzydaminy – substancji o działaniu przeciwobrzękowym, przeciwzapalnym i przeciwbólowym. W przypadku zapalenia jamy ustnej u dziecka czy kobiety ciężarnej, alternatywnym rozwiązaniem są płukanki ziołowe z szałwii, rumianku lub tymianku.

W leczeniu aftowego zapalenia jamy ustnej pomocne jest stosowanie leków znieczulających miejscowo w postaci tabletek do ssania lub aerozoli oraz łagodzenie zmian zapalnych żelami izolującymi owrzodzenia. Kiedy afty i nadżerki są skutkiem niedoboru witamin, konieczne jest zastosowanie odpowiedniej suplementacji. Warto wybierać przede wszystkim te wyroby medyczne, które są wzbogacone o witaminy A, C, E, B6, B3, B2, cynk i żelazo.

Zapalenie jamy ustnej – leczenie domowe

Poza farmakologicznym łagodzeniem dolegliwości można wesprzeć leczenie zapalenia jamy ustnej domowymi sposobami. Dużą ulgę w bólu przynosi picie zimnych napojów, ssanie kostek lodu bądź posmarowanie newralgicznych miejsc maścią na ząbkowanie dla niemowląt. Podobną funkcję do żeli izolujących spełnia siemię lniane, które działa osłonowo i koi podrażnienia. Poza tym trzeba pamiętać o odpowiedniej higienie jamy ustnej. Mycie zębów po każdym posiłku miękką (!) szczoteczką oraz pastą pozbawioną składników pianotwórczych (laurylosiarczanu sodu – SLS) to konieczna prewencja, dzięki której nie dopuści się do powstania nadkażenia bakteryjnego.

Ponadto na czas leczenia zapalenia jamy ustnej zaleca się rezygnację z palenia papierosów, picia alkoholu oraz spożywania gorących, ostro doprawionych potraw.

Przy odpowiednim leczeniu zaczerwienienie i obrzęk śluzówki zazwyczaj mijają w przeciągu 3 dni. Po upływie półtora tygodnia po aftach, nadżerkach i innych podrażnieniach nie powinno być śladu. Warto jednak mieć świadomość, że objawów zapalenia jamy ustnej nie wolno bagatelizować. Nieleczone zmiany zapalne mają tendencję do progresu – przenikając w głąb zęba, niosą ryzyko wystąpienia poważnych problemów stomatologicznych, w tym trudnej w leczeniu paradontozy.

Facebook
WhatsApp
Twitter
LinkedIn
Pinterest

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *